حسابرس
حسابداری و حسابرس 
نويسندگان

تهیه وگردآوری :احمد اسدپور

برسی فرایند  تدوین استانداردهای حسابداری مالی(FASB) و استانداردهای حسابداری ایران

پیدایش اصول و رویه‏های حسابداری از سابقه‏ای چند صد ساله بر خوردار است.اما فرایند رسمی تدوین استانداردهای‏ حسابداری به گونه‏ای که امروز شاهد آن‏ هستیم،در طی هفتاد سال گذشته‏ به وجود آمده است.وقوع انقلاب صنعتی‏ در طی دو قرن هجده و نوزده میلادی، موجب دگرگونی چهره اقتصادی ممالک‏ اروپایی و آمریکایی شد.در همان مقطع از زمان،حسابداری نیز رشد شتابانی یافت و روشها و رویه‏های جدید بسرعت مطرح و معرفی شد.هدف اصلی از طرح این روشها و رویه‏های جدید همانا بر آوردن نیازهای‏ اطلاعاتی در واحدهای اقتصادی بود؛اما نتیجه این امر،بوجود آمدن تنوع و ناهمگونی در روشهای حسابداری و پیامد منطقی آن،از دست رفتن ویژگی‏ مقایسه پذیری اطلاعات حسابداری بود.

در سال‏ 1929 میلادی،سقوط بزرگ‏ بازار اوراق بهادار به وقوع پیوست و در این‏ ارتباط،حسابداران به شدت در مظان اتهام‏ قرار داشتند.در واقع،بسیاری بر این باور بودند که سقوط بزرگ 1929،در ارائه‏ اطلاعات گمراه کننده از سوی حسابداران، ریشه داشته است.

 باتوجه به آثار اقتصادی سقوط ویرانگر سال‏ 1929 میلادی در کشور ایالات متحد آمریکا  به منظور قانونمند کردن افشای اطلاعات کمسیون بورس و اوراق بهادار بوجود آمد.

کمیسیون بورس و اوراق بهادار

سقوط بازار اوراق بهادرا در سال 1929 میلادی حمایت گسترده‏ای را نسبت به‏ ایجاد یکنواختی در عرصه اصول،ضوابط و استانداردهای حسابداری،برانگیختدر سال 1933 میلادی،قانون‏ اوراق بهادار5و در سال 1934 میلادی‏ قانون بورس و اوراق بهادار6به تصویب‏ رسید تا بار دیگر اطمینان و اعتماد سرمایه‏گذاران نسبت به فعالیت در بازار سرمایه جلب شود

کمیته رویه‏های حسابداری‏

در سال 1938 میلادی و در پی‏ انتشار دیدگاههای کمیسیون بورس و اوراق بهادار پیرامون فرایند تدوین اصول‏ حسابداری،کمیته رویه‏های حسابداری که‏ از سال 1936 میلادی و با مشارکت 7 عضو موجودیت یافته بود،تعداد اعضای‏ خود را به 21 عضوافزایش داد و به طور رسمی مسئولیت تدوین اصول و قواعد حسابداری را عهده‏دار شد.

هیئت اصول حسابداری

طی سالهای میانی و اواخر دهه 1950 میلادی  بسیاری از مدیران مالی و حسابداری فعال‏ در واحدهای اقتصادی نسبت به ناهموار بودن مسیر مشارکت آنان در فرایند تدوین خبرناه‏های پژوهشهای حسابداری‏ که از سوی کمیته رویه‏های حسابداری‏ منتشر شده بود،گلایه‏مند بودند.در پی‏ طرح چنین دیدگاههایی،رئیس شورای‏ عالی انجمن حسابداران رسمی ایالات‏ متحد آمریکادر یک سخنرانی‏ جنجال برانگیز که در مجمع عمومی‏ سالانه انجمن مزبور در سال 1957 میلادی،ایراد شد بر ضرورت اجرای‏ مراجع تدوین اصول حسابداری،تأکید کرد و بدین ترتیب بستر لازم برای‏ به کار گیری یک رویکرد مفهومی‏در فرایند تدوین و ارائه اصول حسابداری، شکل گرفت.در پی این سخنرانی،کمیته‏ ویژه برنامه‏های پژوهشی‏15در انجمن‏ حسابداران رسمی ایالات متحد به وجود آمد و پس از اجرای پژوهشهای لازم،آرای‏ خود را در سال 1958 در قالب گزارشی‏ رسمی انتشار داد.این گزارش به عنوان‏ اساسنامه هیئت اصول حسابداری طرح‏ شد و به آن هیئت موجودیت داد.هیئت‏ اصول حسابداری مرکب از 17 تا 21 عضو از حرفه حسابداری،نمایندگان صنایع‏ مختلف،دولت و صاحبنظران محافل‏ علمی و دانشگاهی بود.

فعالیت این هیئت‏ تا سالهای پایانی دهه 1960 میلادی با توفیق نسبی همراه بود؛اما به یکباره‏ موجی از آرای انتقادی متوجه هیئت‏ اصول حسابداری گردید و این هیئت را در برابر فشارهای بسیاری قرار داد. این‏ انتقادها در سه جهت کلی قرار داشتند و عبارتند از:

الف) عدم استقلال اعضا

ب) عدم ارائه حق نمایندگی به افرادوگروههی غیرحسابدار

پ) عدم سرعت واکنش بموقع نسبت به‏ دشواریها و چالشهای حرفه‏ای

کمسیون بورس واوراق بهادارومراجع تدوین استانداردهایحسابداری در ایالات متحده آمریکا

کمسیون بورس واوراق بهادار

هیئت استانداردهای حسابداری مالی

دوره فعالیت :1973تاکنون

بیانیه های رسمی استانداردهای حسابداری

 

 

 

هیئت اصول حسابداری

دوره فعالیت:1973تا1959 

بیانه های رسمی-نظرات کارشناسی هیئت اصول حسابداری

 

 

 

کمیته رویه های حسابداری

دوره فعالیت:  1959تا1939

بیانه های رسمی – خبرنامه های پژوهشی

 

 

 

هیئت استانداردهای حسابداری مالی

هیئت استانداردهای‏ حسابداری مالی نهاد مستقلی در بخش‏ خصوصی است که از سال 1973 میلادی‏ تا کنون،عهده‏دار مسئولیت تدوین اصول و ضوابط حاکم بر حسابداری و گزارشگری‏ مالی بوده است.ساختار این هیئت از جهات مختلفی،متفاوت از مراجع پیشین‏ تدوین اصول و ضوابط حسابداری است؛ زیرا،بر خلاف هیئت اصول حسابداری که‏ از 17 تا 21 عضو تمام وقت است؛به علاوه، اگر چه هیئت اصول حسابداری و کمیته‏ رویه‏های حسابداری به انجمن حسابداران‏ رسمی ایالات متحد آمریکا وابسته بودند، اما هیئت استانداردهای حسابداری مالی‏ مرجعی است که به نمایندگی از سوی‏ افراد و گروههای مختلف نسبت به تدوین‏ استانداردهای حسابداری مالی همت‏ می‏ورزد؛به طوری که اعضای این هیئت‏ مرکب از نمایندگان سازمانها و واحدهای‏ اقتصادی انتفاعی،حرفه‏ حسابداری،صاحب نظران و نظریه پردازان‏ حسابدای،دولت،تحلیلگران مالی و سایر افراد و گروههای علاقه‏مند است؛و در نهایت،به رغم آنکه هیئت اصول‏ حسابداری و کمیته رویه‏های حسابداری‏ به لحاظ مالی به انجمن حسابداران رسمی‏ ایالات متحد وابسته بودند،اما هیئت‏ استانداردهای حسابداری مالی تحت‏ حمایت مالی بنیاد حسابداری‏ مالی قرار دارد.

ساختار هیئت استاندادهای‏ حسابداری مالی

 

بنیاد حسابداری مالی 16عضو: 8عضوعلاقمندبه تدوین استانداردها

شورای مشورتی استانداردهای حسابداری مالی(تعداداعضا بین30تا40عضو)

هیئت استانداردهای حسابداری مالی (تعداداعضا 7عضو)

قوای اجرایی هیئت استانداردها(شامل گروه اجرایی مسائل جاری حسابداری)

اعضای گروههای اداری

اعضای کمیته های تخصصی و پژوهشی

 

 

بنیاد حسابداری مالی

بنیاد حسابداری مالی متولی‏ اصلی فعالیتهای هیئت‏ استانداردهای حسابداری مالی‏ است.این بنیاد تحت هدایت و رهبری هیئت امنا مرکب از 16 عضو از 8 سازمان علاقه‏مند به مسائل‏ تدوین استانداردهای حسابداری قرار دارد. این سازمانها عبارتند از:انجمن حسابداران‏ رسمی ایالات متحد آمریکا،انجمن‏ مدیران مالی،انجمن حسابداران مدیریت، فدراسیون تحلیلگران مالی،انجمن‏ حسابداران ایالات متحد،انجمن فعالان‏ بازارهای اوراق بهادار،انجمن مدیران مالی‏ واحدهای دولتی و انجمن ملی حسابرسان‏ ایالتی در آمریکا.

بنیاد حسابداری مالی ضمن‏ جمع آوری و تأمین منابع مالی لازم برای‏ فعالیت مؤثر و بموقع هیئت استانداردهای‏ حسابداری مالی،عهده‏دار نظارت بر عملیات و انتصاب اعضای آن هیئت و شورای مشورتی استانداردهای حسابداری‏ مالی نیز می‏باشد

هیئت استانداردهای حسابداری‏ مالی

هیئت استانداردهای حسابداری‏ مالی مرکب از 7 عضو تمام وقت است که‏ از سوی بنیاد حسابداری مالی انتخاب‏ می‏شوند.این اعضا هیچ گونه وابستگی‏ سازمانی ندارد و تنها به خدمت در عرصه‏ تدوین استانداردهای حسابداری مالی مشغولند هر یک از اعضا ضمن‏ بر خورداری از توانمندی و دانش لازم در حوزه حسابداری،امور مالی،اقتصاد و بازرگانی باید از ویژه‏گیهایی چون‏ هوشمندی،صلاحیت حرفه‏ای،انضباط فردی و توجه و علاقه نسبت به منافع‏ آحاد جامعه نیز برخوردار باشند در حال‏ حاضر،اعضای این هیئت که شامل افراد زیر است از 3 عضو جامعه حرفه‏ای‏ حسابداری و 4 عضو از سایر حوزه‏های‏ وابسته به حسابدارن حرفه‏ای(مانند نظریه پردازان حسابداری،مدیران مالی‏ دولتی،مدیران مالی و حسابداران ‏ واحدهای اقتصادی)تشکیل شده است. هیئت استانداردهای حسابداری مالی‏ موظف به شناسایی دشورایها و چالشهای‏ پیش روی حرفه حسابداری،اجرای‏ پژوهشهای مناسب برای بررسی این‏ دشواریها و در نهایت ارائه رهنمود برای‏ حل و فصل آنهاست.

شورای مشورتی استانداردهای‏ حسابداری مالی

شورای مشورتی‏ استانداردهای حسابداری مالی که اعضای‏ آن از سوی بنیاد حسابداری مالی برگزیده‏ می‏شوند،حلقه ارتباطی میان آحاد جامعه‏ و هیئت استانداردهای حسابداری مالی‏ است.این شورا به طور معمول بین 30 تا 40 عضو دارد که هر یک از سوابق‏ ارزنده‏ای در عرصه حسابداری،تجارت و اقتصاد بر خوردارند.ترکیب اعضای شورای‏ مشورتی به گونه‏ای است که امکان ارائه‏ انتقادها و رهنمودهای تخصصی لازم به‏ هیئت استانداردهای حسابداری مالی‏ پیرامون موضوعهای مختلف فراهم باشد. در واقع،وجود شورای مشورتی‏ استانداردهای حسابداری مالی سبب‏ می‏شود تا دیدگاهها و آرای گوناگون در فرایند تدوین استانداردهای حسابداری در نظر گرفته شود و مورد توجه قرار گیرد؛ اقدامی که کمیته رویه‏های حسابداری و هیئت اصول حسابداری در انجام آن‏ به طور کامل نا کام بودند.

گروه اجرایی مسائل جاری‏ حسابداری‏

در سال 1984 میلادی‏ گروه اجرایی مسائل جاری حسابداری که‏ وابسته به هیئت استانداردهای حسابداری‏ مالی است؛پا به عرصه وجود گذاشت. اعضای 15 نفره این گروه،مرکب ازافرادی از حرفه حسابداری،نمایندگان‏ صنایع گوناگون،نماینده‏ای از هیئت‏ استانداردهای حسابداری مالی و یک عضو ناظر از کمیسیون بورس اوراق بهادار است.ساختار گروه اجرایی به گونه‏ای‏ است که اعضای آن بر مسائل و مباحث‏ جدید و جاری در حوزه حسابداری،اشراف‏ کامل داشته باشند.گروه اجرایی ضمن‏ توجه به این مسائل،اقدام لازم برای‏ دستیابی به توافقهای اولیه جهت‏ حل و فصل این مسائل را نیز به عمل‏ می‏آورد.چنانچه اقدامات در جهت رفع‏ مسائل جاری حسابداری مؤثر واقع شود، بیانه‏ای صادر و به موضوع خاتمه داده‏ می‏شود؛در غیر این صورت،بررسی‏ موضوع در دستور کار هیئت استانداردهای‏ حسابداری مالی قرار می‏گیرد تا پیرامون‏ مسئله مورد نظر،بررسی و اظهار نظر شود. بدین ترتیب،ملاحظه می‏شود که گروه‏ اجرایی از نقش تعیین کننده‏ای در فرایند تدوین استانداردهای حسابداری بر خوردار است.نقش اصلی این گروه،شناخت و رویارویی اولیه با مسائل جاری حسابداری‏ و تلاش برای حل وفصل آن است.چنانچه‏ اقدامات این گروه مؤثر نیفتد،پس از جمع آوری نظرات جهت تدوین استاندارد حسابداری،به هیئت استانداردهای‏ حسابداری مالی ارجاع داده می‏شود که‏ این امر به نوبه خود،در سرعت بخشیدن‏ به فرایند تدوین استانداردهای حسابداری‏ مالی،اثر در خور ملاحظه‏ای دارد.

کمیته‏های تخصصی و پژوهشی و گروههای اداری

هیئت استانداردهای‏ حسابداری مالی تحت حمایت و پشتیبانی‏ کمیته‏های تخصصی و پژوهشی متعددی‏ قرار دارد که اجرای طرحهای تحقیقاتی، بر قراری ارتباط با افراد و گروههای‏ صاحبنظر و تهیه پیش نویس برای متن‏ استانداردهای حسابداری را در دستور کار خود دارند.بعلاوه،گروههای اداری فعال‏ در هیئت استانداردهای حسابداری مالی از طریق اداره امور کتابخانه،دستیابی به‏ آخرین نشریات وخبر نامه‏های تخصصی، زمینه را برای فعالیت مؤثر هیئت‏ استانداردها،هموار می‏سازند.

فرایند تدوین استانداردهای حسابداری مالی

تدوین و انتشار استانداردهای حسابداری‏ مالی،نتیجه نهایی یک فرایند چند مرحله‏ای است که در شکل زیر ارائه‏ شده است.همان گونه که از این شکل‏ بر می‏آید،اولین مرحله برای تدوین یک‏ استاندارد حسابداری،شناخت موضوع و قرار دادن آن در دستور کار هیئت‏ استانداردهای حسابداری مالی است. شناخت موضوع می‏تواند در نتیجه‏ بررسیهای شورای مشورتی،گروه اجرایی‏ یا دیدگاههای صاحبنظران حرفه و صنعت‏ حاصل شده باشد.با مشخص شدن هر موضوع،گروه اجرای مربوط تشکیل‏ می‏شود تا فعالیتهای پژوهشی لازم جهت‏ دستیابی به پیش نویس متن‏ استاندارد،به عمل آید.هیئت‏ استانداردهای حسابداری مالی بر این باور است که دوام و بقا در عرصه تدوین‏ استانداردها مستلزم مشارکت همه جانبه‏ افراد و گروههای مختلف است؛از این رو، پس از تدوین پیش نویس متن استاندارد، آن را برای نظر خواهی در اختیار عموم قرار می‏دهند.در همین ارتباط،معمول و متداول است که جلسات گفت و شنود علنی با حضور حسابدارن حرفه‏ای، تحلیلگران مالی،نظریه پردازان حسابداری، صاحبان صنایع و افراد و گروههای‏ علاقه‏مند بر پا شود.در نتیجه بر گزاری‏ چنین جلسات و همایشهایی،مجموعه‏ای‏ از آرا و عقاید پیرامون موضوع مورد نظر، جمع آوری می‏شود تا بر اساس آن‏ تعدیلهای لازم در متن پیش نویس به عمل‏ آید.متن تعدیل شده بار دیگر به عنوان‏ متن پیشنهادی استاندارد حسابداری‏،برای نظر سنجی عمومی‏ انتشار داده می‏شود و پس از گذراندن‏ مراحل مربوط به ارزیابی نظرات دریافت‏ شده،رای گیری در هیئت استانداردهای‏ حسابداری مالی و دستیابی به اکثریت‏ قاطع آرای موجود(5 رای از 7 رای‏ موجود)،تبدیل به متن نهایی استاندارد حسابداری می‏شود که لازم الاجرا خواهد بود.هیئت استانداردهای حسابداری مالی‏ از سال 1973 میلادی تا 2011/9 موفق شده‏ 816 بیانیه استانداردهای حسابداری‏ مالی ‏را به شیوه‏ای که در بالا به آن‏ اشاره شد،تدوین و تصویب کند.

فرایند تدوین استانداردهای حسابداری مالی

 

4)انتشارپیش نویس استاندارد

 

3)اجرای بررسی و پژوهش

 

2)تشکیل گروه اجرایی

 

1)شناخت موضوع

 

7)انتشار متن پیشنهادی

 

6)ارزیابی یافته ها و نظرات

 

5)جلسات گفت و شنود

 

11)انتشارمتن نهایی استاندارد

 

10) اخذ ارا ءاعضا

 

9)تعدیل متن پیشنهادی

 

8) جلسات گفت و شنود

 

 

 

تفسیر استانداردهای حسابداری‏

هدف اصلی از تدوین و انتشار تفسیر استانداردهای حسابداری،رفع ابهام و اختلاف آرا پیرامون درک و استنباط متن‏ بیانیه‏های استانداردهای حسابداری، نظرات کارشناسی هیئت اصول حسابداری‏ و خبرنامه‏های پژوهشهای حسابداری‏ منتشر شده از سوی کمیته رویه‏های‏ حسابداری،است.

برسی فرایند استانداردهای ایران توسط سازمان حسابرسی

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357، به موجب قوانین و مقرراتی که به تصویب شورای انقلاب رسید شرکتها و مؤسسات انتفاعی و غیرانتفاعی متعددی ملی شدند یا تحت مدیریت دولت قرار گرفتند. برای حسابرسی این‌گونه مؤسسات، سه مؤسسه حسابرسی در بخش عمومی ایران به نامهای مؤسسه حسابرسی سازمان صنایع ملی و سازمان برنامه) مؤسسه حسابرسی بنیاد مستضعفان (1359) و مؤسسه حسابرسی شاهد (1362) تشکیل شد و هر یک حسابرسی و بازرسی قانونی گروهی از شرکتها و مؤسسات را عهده‌دار گردیدند.

در سال 1362 به موجب قانونی که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید مقرر شد با ادغام این سه مؤسسه و شرکت سهامی حسابرسی (که در سال 1350 تشکیل شده بود و حسابرسی شرکتهای دولتی را به عهده داشت) سازمان حسابرسی تشکیل شود. اساسنامه قانونی سازمان حسابرسی در سال 1366 به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و به این ترتیب، سازمان حسابرسی به صورت مؤسسه‌ای دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و وابسته به وزارت امور اقتصادی و دارایی تشکیل شد که ضمن ادامه اجرای وظایف مؤسسات مذکور به فعالیت در سایر زمینه‌های مقرر در اساسنامه خود پرداخت.

 موضوع سازمان حسابرسی

موضوع سازمان عبارت است از:

     1-تأمین نیازهای اساسی دولت در زمینه حسابرسی و ارائه خدمات تخصصی مالی به بخشهای دولتی و تحت نظارت دولت.

      2-تدوین و تعمیم اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی و آیین رفتار حرفه‌ای منطبق با موازین اسلامی.

     3- تحقیق و تتبع در روشهای علمی و عملی به منظور اعتلای دانش تخصصی منطبق با نیازهای کشور.

اهم وظایف سازمان حسابرسی                

1. حسابرسی و بازرسی قانونی

الف)- حسابرسی کلیه مؤسسات دولتی و حسابرسی و بازرسی شرکتهایی که صددرصد سرمایه آنها متعلق به دولت، وزارتخانه‌ها، مؤسسات و شرکتهای دولتی است..

ب) حسابرسی و بازرسی قانونی شرکتهایی که بیش از پنجاه درصد سرمایه آنها متعلق به وازرتخانه‌ها، مؤسسات و یا شرکتهای دولتی باشد به تشخیص وزارت امور

اقتصادی و دارایی.

پ) حسابرسی و بازرسی قانونی نهادهای انقلاب اسلامی درصورت تصویب مجمع یا بالاترین رکن آنها و سایر دستگاههایی که توسط مدیریت منتخب دولت اداره

می‌شوند.

ت) حسابرسی و بازرسی قانونی شرکتهای فرعی بانکها، مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و نهادهای انقلاب اسلامی و سایر دستگاههایی که توسط مدیریت

منتخب دولت اداره می‌شوند در صورت تصویب مجمع عمومی آنها.

ث) حسابرسی طرحهای تملک داراییهای ثابت و سایر قراردادهای ایجاد دارایی ثابت (از قبیل بیع متقابل) مورد اجرا در دستگاههای بندهای (الف) و (ب) فوق.

ج) حسابرسی عملیاتی آن دسته از شرکتها و طرحهای تملک دارایی‌های سرمایه‌ای تحت رسیدگی سازمان که دارای اهمیت، حساسیت و یا حجم بالای عملیات

هستند برحسب ارجاع وزیر امور اقتصادی و دارایی. علاوه بر موارد مذکور، سازمان می‌تواند حسابرسی عملیاتی شرکتهایی را که به صورت اختیاری متقاضی حسابرسی

عملیاتی هستند، متناسب با ظرفیت خالی و امکانات موجود، انجام دهد.

چ) سایر موارد ارجاعی توسط وزیر امور اقتصادی و دارایی.

ح) حسابرسی و بازرسی قانونی سایر دستگاهها در حدود امکانات و برنامه‌های اجرایی.

 

2. خدمات مالی مشاوره‌ای

الف) ارائه خدمات و مشاوره مالی و مدیریتی به وزارتخانه‌ها، مؤسسات دولتی و دستگاههای مذکور در بندهای (الف) تا (د) بالا.

ب) ارائه خدمات و مشاوره مالی و طرح و استقرار سیستمهای مالی و خدمات مدیریت به سایر دستگاهها.

 

3. تدوین اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی

الف) تدوین و انتشار اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی با نظرخواهی از جامعه حسابداران رسمی ایران و سایر مراجع ذیصلاح. اصول و ضوابط حرفه‌ای موارد زیر را

شامل می‌شود:

 

استانداردهای حسابداری، استانداردهای حسابرسی، آیین‌رفتار حرفه ای رهمنودهای مربوط به امور فوق.

 

ب) تدوین موازین اخلاقی و رفتار حرفه ای حسابرسان سازمان براساس اصول و موازین اسلامی.

 

4. آموزش تحقیقات و انتشارات

الف) انجام تحقیقات و مطالعات لازم به منظور کسب آخرین اطلاعات در زمینه حسابداری و حسابرسی و سایر رشته‌های مرتبط.

ب) نشر و اشاعه نتایج مطالعات و تحقیقات به منظور افزایش مستمر سطح دانش تخصصی حسابداری و حسابرسی در کشور.

پ) همکاری با سازماهای دولتی، دانشگاهها، مراکز آموزشی و سایر دستگاهها در زمینه آماده‌سازی نیروی انسانی مورد نیاز برای امور حسابرسی و حسابداری.

ت) تربیت و آموزش افراد متعهد جهت تأمین کادر متخصص مورد نیاز از طریق اجرای برنامه‌های مداوم آموزشی برای شاغلین در سازمان.

ارکان سازمان

 

1- مجمع عمومی.

2- هیأت‌عامل.

3- مدیر عامل.

4- هیأت‌عالی نظارت.

مجمع عمومی

 

   اعضای مجمع عبارتند از:

1- وزیر امور اقتصادی و دارائی (رئیس مجمع).

2- معاون برنامه‌‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور.

3- رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.

4- دو نفر دیگر از وزراء به انتخاب هیأت‌وزیران.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   
   

مجمع عمومی سازمان حداقل سالی دو بار با دعوت کتبی رئیس مجمع به منظور اتخاذ تصمیم در مورد صورتهای مالی و بودجه سازمان و سایر وظایف تشکیل میشود و علاوه بر آن به پیشنهاد مجمع عمومی، مدیرعامل و یا حداقل چهارنفر از اعضای هیأت‌عامل و یا هیأت‌عالی نظارت حداکثر ظرف 15 روز با دعوت کتبی رئیس مجمع تشکیل خواهد شد.جلسات مجمع عمومی با حضور حداقل چهارعضو رسمیت خواهد داشت و تصمیمات آن با اکثریت آراء معتبر میباشد.

 اهم کمیته های سازمان:کمیته فنی-کمیته آموزش و تحقیقات- کمیته کنترل و کیفیت- کمیته قوانین و مالیاتی-   - کمیته تدوین استانداردهای حسابداری- کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی - کمیته حسابرسی عملیاتی- کمیته استانداردهای حسابداری دولتی

       

کمیته تدوین استانداردهای حسابداری

      کمیته تدوین استانداردهای حسابداری شامل 9 عضو از افراد حرفه‌ای و مجرب با ترکیب زیر می‌باشد:

5 نفر از مدیران ارشد و اعضای هیئت عامل سازمان حسابرسی - 2 نفر نماینده جامعه حسابداران رسمی ایران- 1 نفر نماینده سازمان کارگزاران بورس اوراق بهادار- 1 نفر نماینده صنعت

حداقل سه عضو کمیته فنی باید در کمیته تدوین استانداردها عضویت داشته باشد.

کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی

کمیته تدوین استانداردهای حسابرسی شامل 7 عضو از افراد حرفه‌ای و مجرب با ترکیب زیر می‌باشد:

    5 نفر از مدیران ارشد و اعضای هیئت عامل سازمان حسابرسی

    2 نفر نماینده جامعه حسابداران رسمی ایران

 حداقل سه عضو کمیته فنی باید در کمیته تدوین استانداردها عضویت داشته باشد.

 

فرایند تدوین استاندارد

در حال حاضر فرایند تدوین استانداردهای حسابداری به شرح زیر است:

تشخیص موضوع جهت انجام تحقیقات. کمیته تدوین استانداردهای حسابداری و حسابرسی برمبنای مسائل و موضوعات مطرح شده از سوی مدیریت تدوین استانداردها، اعضای کمیته و کمیته فنی، استانداردهای مورد نیاز جهت تدوین یا تجدید نظر در آنها را مشخص و به مدیریت تدوین استانداردهای حسابداری وحسابرسی اعلام می‌نماید.

بررسیهای مقدماتی. پس از تشخیص موضوع، کارهای مطالعاتی و تحقیقاتی لازم از طریق کارشناسان مدیریت تدوین استانداردها صورت می‌گیرد. در این مرحله، استانداردهای سایر کشورها نظیر آمریکا، انگلستان، استرالیا، کانادا و استانداردهای بین‌المللی، تحقیقات انجام شده در رابطه با موضوع، روشهای متداول در ایران و مسائل قانون مرتبط با موضوع شناسایی، جمع‌آوری و بررسی می‌شود. نتیجه این مرحله ارائه گزارشهای مطالعاتی می‌باشد.

تصمیم گیری در مورد لزوم تدوین استاندارد. پس از مشخص شدن موضوع با توجه به ارزیابی مقدماتی، کمیته تدوین استانداردها در خصوص لزوم تدوین استاندارد در رابطه با موضوع مطرح شده تصمیم‌گیری می‌نماید.

تهیه پیش‌نویس مقدماتی. چنانچه تدوین استاندارد توسط کمیته تدوین استانداردهای حسابداری و حسابرسی لازم تشخیص داده شود، گروههای کارشناسی با توجه به گزارشهای مطالعاتی تهیه شده و مطالعات میدانی و تشکیل جلسات با صاحب نظران مرتبط با موضوع، اقدام به تهیه پیش‌نویس مقدماتی می‌نماید. یکی از سیاستهای اصلی تدوین استاندارد هماهنگی با استانداردهای بین‌المللی حسابداری است. بنابراین در رابطه با موضوعاتی که استاندارد بین‌المللی وجود دارد، این استانداردها به عنوان پایه اصلی تدوین استاندارد مورد استفاده قرار می‌گیرد. نتیجه کار این مرحله پیش‌نویس مقدماتی استاندارد خواهد بود.

تدوین پیش‌نویس استاندارد. در این مرحله کمیته تدوین استانداردهای حسابداری و حسابرسی  با توجه به ”پیش‌نویس مقدماتی استاندارد“ ارائه شده توسط گروههای کارشناسی بررسیهای گسترده و عمیق خود را انجام می‌دهد و پس از انجام اصلاحات ”پیش‌نویس استاندارد“ را نهایی می‌کند. برآیند این مرحله پیش‌نویس استاندارد می‌باشد.

نظر خواهی عمومی. برای نظر خواهی عمومی، پیش‌نویس هر استاندارد از طریق کانالهای مختلف نظیر چاپ در مجلات تخصصی، اینترنت (سایت سازمان)، و نظایر آن در دسترس عموم قرار می‌گیرد. همچنین با توجه به ماهیت موضوع پیش‌نویس استاندارد برای بعضی از اشخاص صاحب نظر به صورت مجزا فرستاده می‌شود. نظرات دریافتی در خصوص پیش‌نویس استاندارد توسط مدیریت تدوین استانداردها جمع بندی و به کمیته تدوین استانداردهای حسابداری و حسابرسی ارائه می‌شود. این کمیته در صورت لزوم پیش‌نویس استاندارد را اصلاح می‌کند و پیش‌نویس تجدید نظر شده پس از تصویب کمیته فنی به هیئت عامل سازمان ارائه می‌گردد.

تصویب نهایی. بیانیه نهایی زمانی منتشر می‌شود که متن نهایی استاندارد به تصویب هیئت عامل و مجمع عمومی سازمان رسیده باشد. پس از دریافت متن استاندارد هیئت عامل استانداردهای حسابداری را بررسی و پس از انجام اصلاحات احتمالی آنها را تصویب و به مجمع عمومی سازمان جهت تصویب نهایی ارسال می‌نماید. پس از تصویب مجمع عمومی سازمان، متن نهایی استاندارد حسابداری منتشر و لازم‌الاجرا میگردد.

 

.

سازمان حسابرسی درزمینه استانداردهای حسابداری تاکنون اقدامات قابل‌توجهی انجام داده است ودر‌حال‌حاضر‌، مجموعه استانداردهای ملی حسابداری تدوین شده توسط این سازمان‌،  32 استاندارد حسابداری است که در قالب نشریه شماره 160 سازمان حسابرسی در اختیارهمگان قرار دارد.به  دنبال تدوین و انتشار رهنمودهای مختلف حسابداری در سالهای1373ـــ 75، در سال 1378 مجموعه رهنمودهای حسابداری تهیه و پس از تصویب مراجع ذیصلا‌ح به مدت دو سال به صورت آزمایشی لا‌زم‌الا‌جرا شد. با جمع آوری و مطالعه نظرها و پیشنهادهای ارائه شده نسبت به رهنمودهای حسابداری منتشر شده و مطالعات و بررسیهای تکمیلی، در سال 1379 در هماهنگی با استانداردهای بین‌المللی حسابداری، 22 استاندارد تدوین و منتشر و از آغاز سال1380 لا‌زم‌الا‌جرا شد.

فرآیند تدوین استانداردهای حسابداری دولتی

در حال حاضر فرآیند تدوین استانداردهای حسابداری دولتی به شرح زیر است.

تشخیص موضوع جهت انجام تحقیقات  -  بررسیهای مقدماتی-  تصمیم‌گیری در مورد لزوم تدوین استاندارد- تهیه پیش‌نویس مقدماتی- تدوین

پیش‌نویس استاندارد-نظرخواهی عمومی-تصویب نهایی

جامعه حسابدارن رسمی ایران

جامعه حسابداران رسمی ایران به منظور اعمال  نظارت  مالی  بر واحدهای  تولیدی ، بازرگانی  و  خدماتی ،  همچنین  حصول  اطمینان  از

 قابل  اعتماد بودن صورتهای  مالی  واحدهای  مزبور  در جهت   حفظ  منافع   عمومی  ،  صاحبان  سرمایه  و  دیگر  اشخاص  ذیحق و  

ذینفع   بر  اساس لایحه  مصوب  21/10/1372 و اصلاحیه مورخ 17/11/1372 مجلس شورای اسلامی ( قانون استفاده از خدمات تخصصی  و

حرفه ای حسابدارن ذیصلاح به عنوان حسابدار رسمی) رسمیت یافته و از نیمه دوم سال 1380 فعالیت  خود را آغاز کرده است. طبق ماده 2

اساسنامه هدف از تشکیل جامعه عبارتست از تنظیم امور و اعتلای حرفه حسابداری و حسابرسی در کشور و نظارت حرفه ای بر کار حسابداران

رسمی از طریق:

الف ـ تشکل حسابداران رسمی

ب ـ بهبود و گسترش خدمات حرفه ای از طریق کمک در تهیه، تدوین، اشاعه و ارتقای اصول و  استانداردهای حسابداری، حسابرسی، خدمات مالی

و آیین نامه رفتار حرفه ای

پ ـ بالابردن دانش تخصصی حسابداران  رسمی  از طریق گسترش و بهبود آموزش ، انجام تحقیقات و  انتشار نشریات تخصصی  و حرفه ای

 ت ـ حمایت  از حقوق  حرفه ای  اعضا

 ث ـ برقراری  ارتباط مستمر فنی  و حرفه ای  بین  اعضا

 ج ـ ارتباط با موسسات  و تشکلهای  حرفه ای  منطقه ای  و بین المللی  و درصورت  نیازعضویت  در آنها

 

 نقش جامعه حسابداران رسمی‌ایران در تدوین استانداردهای ملی حسابداری

طبق بند ب ماده 2 اساسنامه جامعه حسابداران رسمی‌ایران‌، هدف از تشکیل جامعه عبارت است از تنظیم امور و اعتلای حرفه حسابداری و

حسابرسی در کشور و

نظارت حرفه‌ای برکار حسابداران رسمی‌از طریق بهبود و گسترش خدمات حرفه‌ای از طریق کمک درتهیه‌، تدوین اشاعه و ارتقای اصول و

استانداردهای حسابداری‌،

حسابرسی‌‌، خدمات مالی و آیین نامه رفتار حرفه‌ای است؛ اما از آنجایی که طبق بند 4 تبصره 2 ماده واحده قانون تشکیل سازمان حسابرسی مصوب

8/10/1362

تدوین اصول و ضوابط فنی قابل قبول حسابداری و حسابرسی در شمار وظایف سازمان حسابرسی آمده و این سازمان طبق بند ز ماده 7 اساسنامه

قانونی سازمان

مزبور مصوب 17/6/1366 مرجع تخصصی و رسمی‌ تدوین اصول وضوابط حسابداری و حسابرسی در سطح کشور این سازمان است.

در نتیجه مرجع اصلی تدوین کننده استانداردهای حسابداری در ایران سازمان حسابرسی می باشد و به این ترتیب‌، جامعه حسابداران رسمی‌ایران‌،

هیچ‌گونه نقشی در فرآیند تهیه و تدوین استانداردهای حسابداری ندارد و گروه تخصصی استانداردهای حسابداری و حسابرسی مندرج در ماده 14

اساسنامه تنها می‌تواند در زمینه توضیح نحوه به کارگیری استانداردها فعالیت کند.

نهادینه شدن فرایند استاندارد گذاری

بررسی تجربه طولانی استاندارد گذاری سایر کشورها این واقعیت را نشان می دهد که تنها راه بر خورداری از استانداردهای ملی قابل قبول و مناسب ، نهادینه شدن فرایند تهیه آنها است . برای این کار اعضای هیات استاندارد گذاری باید دارای استقلال مالی و بر خورداری از پشتیبانی همه ارگانها و گروه های مسلط و سود برنده از استانداردها باشد تا استقلال،دقت ، و سرعت در فرایند تهیه استانداردها ایجاد گردد.

فرایند نهادینه شدن استانداردهای حسابداری در جوامع توسعه یافته سال ها ست که با تشکیل جوامع حسابداران رسمی و تشکیل هیات های استاندارد گذاری انجام پذیرفته است .

اهمیت گزارش گری مالی در فرایند تهیه آن ها تجلی می یابد. سیستم حسابداری برای تهیه گزارش های مالی با خواص بیان شده به استانداردهایی نیاز دارند تا در بهترین حالت ممکن کمیت های ریالی را به کیفیت های گزارشگری تبدیل کنند. کیفیت استاندارد ها در مرحله اول به هیات استاندارد گذار و سپس به روش استاندارد گذاری و در نهایت به دلایل استاندارد گذاری بستگی دارد.

عده ای از صاحب نظران چند پارامتر را در تدوین استانداردها مهم می داند. برخی از این عوامل عبارت اند از :

1-ایجاد تشکیلات سازمانی

2- تعیین اهداف

3-مشارکت مدیران و حسابرسان

4-تعیین گروههای مسلط در تدوین استانداردها

5-وضعیت ساختار اقتصادی –اجتماعی –سیاسی جامعه

عده ای عقیده دارند که در ایران ارزش های حسابداری به سوی کنترل قانونی ،یکسانی، محافظه کاری و پنهان کاری متمایل است.

با این مفروضات این نتیجه حاصل  میشود که نهاد های قانونی و سیاسی از یک طرف ، و نیاز های بازارسرمایه و انجمن های حرفه ای حسابداری از طرف دیگر ،در کنار نحوه مالکیت شرکت ها و ارزش های مذهبی که به که به ارزش های حسابداری شکل می دهند ، اولین محصول این تعامل فرهنگی است . لذا هیات استاندارد گذاری باید به نحوی شکل گیرد که قادر به رهبری فرهنگی و فرهنگ سازی باشد.

پیامد های اقتصادی تدوین استانداردها

تدوین استانداردها دارای هزینه است. این هزینه می تواند مثل تشکیل سازمان ها و هیات های تدوین و اجرا استاندارد و هزینه های رعایت آنها توسط شرکت به صورت هزینه مستقیم می باشد . اما هزینه های غیر مستقیم این فرایند با اهمیت تر و بزرگ تر است. استانداردها آزادی عمل مدیران را در انتخاب رویه های مختلف کاهش می دهد و مدیریت سود که امکان آشکار سازی اطلاعات داخلی شرکت را برای مدیر فراهم می سازد ،محدود میکند . استانداردها سطح مشخصی از افشای اطلاعات را الزام آور می کند که می تواند منجر به کاهش مزایای رقابتی شرکت و کاهش قدرت  سودآوری آتی گردد. بسیاری از خط مشی های حسابداری با اینکه تاثیری بر جریانهای نقدی شرکت ندارد اما با توجه به اثری که بر اجزای صورت سود و زیان می گذارد ،واکنش بازار اوراق بهادار را در پی خواهند داشت و بر هزینه  سرمایه آنها اثر میگذارد . از این رو هنگام تدوین استانداردها ،گروههای ذینفع ،نتایج اقتصادی حاصل از آن را بطور دقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند.

منابع: مجله حسابرس » تابستان 1380 - شماره 11

سایت سازمان حسابرسی

.رودکی،جمال ، نهادینه شدن فرایند استاندارد گذاری حسابداری و حسابرسی ،زمستان 1384، فصلنامه تحلیلی جامعه حسابداران رسمی ایران ،صفحه 96-82

سایت جامعه حسابدارن رسمی ایران

 

 

 

 

 

[ ۱۳٩۱/۱/۱٦ ] [ ۱٠:۱٥ ‎ق.ظ ] [ احمد اسدپور ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

بنام خدای حسابگر........
آرشيو مطالب
امکانات وب

]